De meeste Nederlandse bedrijven registreren hun merk in twee tot drie klassen, waarbij startups vaak beginnen met één klasse en grotere ondernemingen gemiddeld vier tot zes klassen gebruiken. Het aantal benodigde merkklassen hangt af van de producten en diensten die je aanbiedt, je toekomstplannen en de bescherming die je zoekt. Een goede merkregistratie begint met het bepalen van de juiste klassen voor jouw specifieke situatie.
Wat zijn merkklassen en waarom zijn ze belangrijk voor bedrijven? #
Merkklassen zijn categorieën waarin producten en diensten worden ingedeeld volgens het internationale Nice-classificatiesysteem. Dit systeem bestaat uit 45 klassen: 34 voor producten en 11 voor diensten. Elke klasse groepeert vergelijkbare producten of diensten, waardoor merkbescherming gestructureerd en overzichtelijk blijft.
Het Nice-classificatiesysteem vormt de basis voor merkregistraties wereldwijd. Wanneer je een merk registreert, moet je aangeven in welke klassen je bescherming wilt. Dit bepaalt de reikwijdte van je merkrechten. Een kledingmerk in klasse 25 heeft bijvoorbeeld geen bescherming tegen iemand die dezelfde naam gebruikt voor software in klasse 9.
Voor bedrijven zijn merkklassen cruciaal, omdat ze bepalen waar je exclusieve rechten hebt. Zonder registratie in de juiste klassen loop je het risico dat concurrenten jouw merknaam gebruiken voor producten of diensten die je niet hebt beschermd. Dit kan leiden tot verwatering van je merk en gemiste zakelijke kansen.
De keuze van merkklassen heeft directe invloed op je concurrentiepositie. Een te beperkte registratie biedt onvoldoende bescherming, terwijl registratie in te veel klassen onnodig kostbaar is. Het vinden van de juiste balans vraagt om strategisch inzicht in je huidige activiteiten en toekomstige plannen.
Hoeveel merkklassen gebruiken Nederlandse bedrijven gemiddeld? #
Nederlandse startups beginnen meestal met één of twee merkklassen, waarbij ze zich focussen op hun kernactiviteiten. MKB-bedrijven registreren gemiddeld twee tot vier klassen, afhankelijk van hun productportfolio en groeistrategie. Grote ondernemingen en multinationals gebruiken vaak vijf tot tien klassen om hun diverse activiteiten te beschermen.
Sectorspecifieke verschillen zijn duidelijk zichtbaar in het aantal gebruikte klassen. Technologiebedrijven combineren vaak hardware (klasse 9), software (klasse 42) en onderwijsdiensten (klasse 41). Modebedrijven beperken zich meestal tot kleding (klasse 25) en accessoires (klasse 18), tenzij ze ook cosmetica (klasse 3) verkopen.
De trend in Nederland laat zien dat bedrijven steeds strategischer omgaan met merkklassen. Waar vroeger vaak breed werd geregistreerd “voor de zekerheid”, kiezen ondernemers nu vaker voor gerichte bescherming met ruimte voor uitbreiding. Dit komt door betere voorlichting en de toegenomen kosten van merkregistratie.
E-commercebedrijven vormen een interessante categorie met gemiddeld drie tot vijf klassen. Ze combineren vaak productklassen met diensten zoals klasse 35 (detailhandel) en klasse 39 (verzending). Deze brede registratie weerspiegelt de diverse aard van online bedrijfsmodellen.
Hoe bepaal je welke merkklassen jouw bedrijf nodig heeft? #
Begin met het inventariseren van alle producten en diensten die je momenteel aanbiedt. Maak een gedetailleerde lijst en categoriseer deze volgens het Nice-classificatiesysteem. Let daarbij op dat sommige producten in meerdere klassen kunnen vallen, afhankelijk van hun specifieke kenmerken en gebruik.
Analyseer vervolgens je businessplan voor de komende drie tot vijf jaar. Welke nieuwe producten of diensten ga je mogelijk lanceren? Overweeg je uitbreiding naar aangrenzende markten? Deze toekomstgerichte benadering voorkomt dat je later alsnog nieuwe registraties moet aanvragen, wat kostbaarder is dan direct de juiste klassen kiezen.
Onderzoek ook wat je concurrenten hebben geregistreerd. Een beschikbaarheidscheck geeft inzicht in bestaande registraties in jouw sector. Dit helpt niet alleen bij het vermijden van conflicten, maar toont ook welke klassen relevant zijn in jouw markt.
Denk strategisch na over defensieve registraties. Soms is het verstandig om klassen te registreren waarin je (nog) niet actief bent, maar waar misbruik van je merk schade kan veroorzaken. Een premiummmerk kan bijvoorbeeld overwegen om ook in lagere marktsegmenten te registreren om reputatieschade te voorkomen.
Wat kost het registreren van meerdere merkklassen? #
De kostenstructuur voor merkregistratie bestaat uit basiskosten plus extra kosten per klasse. Bij nationale registraties betaal je een basisbedrag voor de eerste klasse, waarna elke extra klasse tegen een gereduceerd tarief wordt toegevoegd. Deze staffelstructuur maakt het aantrekkelijker om direct meerdere klassen te registreren.
Internationale registraties kennen een andere kostenopbouw. Bij EU-merkregistraties zijn de eerste twee klassen vaak inbegrepen in het basistarief, wat het extra voordelig maakt voor bedrijven die in meerdere klassen actief zijn. Wereldwijde registraties via het Madrid Protocol hebben weer hun eigen tariefstructuur per land en klasse.
Naast officiële kosten moet je rekening houden met professionele begeleiding. Een merkgemachtigde helpt bij het correct classificeren van producten en diensten, wat fouten voorkomt die later kostbaar kunnen zijn. Deze investering betaalt zich terug door een sterkere merkpositie en minder risico op afwijzing.
Kostenefficiënte strategieën omvatten het bundelen van verwante producten in één klasse waar mogelijk, het prioriteren van kernklassen bij beperkt budget en het gefaseerd uitbreiden van merkbescherming naarmate je bedrijf groeit. Overweeg ook of bepaalde klassen wellicht via licentieovereenkomsten kunnen worden afgedekt.
Welke fouten maken bedrijven bij het kiezen van merkklassen? #
De meest voorkomende fout is een te beperkte registratie uit kostenoverwegingen. Bedrijven kiezen alleen hun hoofdklasse, maar vergeten aanverwante producten of diensten. Een restaurantketen die alleen in klasse 43 (horeca) registreert, mist bijvoorbeeld bescherming voor merchandising (klasse 25) of kant-en-klare maaltijden (klasse 30).
Het tegenovergestelde komt ook voor: bedrijven registreren in te veel klassen “voor de zekerheid”. Dit leidt niet alleen tot onnodige kosten, maar kan ook problemen opleveren bij handhaving. Als je een merk vijf jaar niet gebruikt in een geregistreerde klasse, kan de registratie vervallen op verzoek van derden.
Verkeerde classificatie is een kostbare fout die vaak pas later blijkt. Sommige producten lijken logisch in één klasse te horen, maar vallen juridisch onder een andere. Softwareconsultancy valt bijvoorbeeld onder klasse 42, niet onder klasse 35 (zakelijke dienstverlening), zoals vaak wordt gedacht.
Het negeren van toekomstige ontwikkelingen leidt tot gemiste kansen. Bedrijven die niet anticiperen op digitalisering, missen vaak belangrijke online klassen. Een fysieke winkel die geen rekening houdt met e-commerce, mist bescherming in relevante dienstenklassen, wat later tot conflicten kan leiden.
Kun je later nog merkklassen toevoegen aan een bestaande registratie? #
Het toevoegen van klassen aan een bestaande merkregistratie is technisch gezien niet mogelijk. Je kunt een geregistreerd merk niet uitbreiden met nieuwe klassen. In plaats daarvan moet je een nieuwe, aanvullende merkregistratie aanvragen voor de extra klassen die je wilt beschermen.
Deze nieuwe aanvraag doorloopt het volledige registratieproces, inclusief onderzoek en publicatie. De datum van deze nieuwe aanvraag bepaalt je rechten in de toegevoegde klassen. Dit betekent dat anderen in de tussentijd mogelijk rechten hebben verworven, wat je positie kan verzwakken.
De kosten van latere uitbreiding zijn hoger dan direct registreren in alle benodigde klassen. Je betaalt opnieuw basiskosten en moet mogelijk onderzoek doen naar tussentijds ontstane conflicten. Bovendien loop je het risico dat je merk inmiddels door anderen is geregistreerd in de gewenste klassen.
Strategische planning bij de initiële registratie blijft daarom essentieel. Overweeg een gefaseerde aanpak, waarbij je prioriteit geeft aan kernklassen, maar wel direct registreert in klassen waarin je binnen afzienbare tijd actief wordt. Voor professioneel advies over de beste strategie voor jouw situatie kun je contact met ons opnemen voor een persoonlijk gesprek over je merkbescherming.
Veelgestelde vragen #
Wat gebeurt er als ik mijn merk niet gebruik in alle geregistreerde klassen? #
Na vijf jaar ononderbroken niet-gebruik kan een derde partij verzoeken om doorhaling van je merkregistratie in die specifieke klasse. Dit wordt het 'gebruik of verlies'-principe genoemd. Het is daarom belangrijk om alleen klassen te registreren waarin je daadwerkelijk actief bent of binnen vijf jaar verwacht te worden.
Hoe kan ik controleren of mijn producten correct geclassificeerd zijn? #
Gebruik de TMclass-database van het EUIPO voor een gratis zoekfunctie in alle EU-talen. Deze tool helpt je de juiste klassen te vinden door trefwoorden in te voeren. Voor complexe producten of diensten is het raadzaam een merkgemachtigde te raadplegen, omdat verkeerde classificatie tot afwijzing of onvolledige bescherming kan leiden.
Is het voordeliger om één Benelux-merk in meerdere klassen te registreren of meerdere nationale merken? #
Een Benelux-merkregistratie is meestal kostenefficiënter dan drie afzonderlijke nationale registraties, zeker bij meerdere klassen. Het basistarief dekt alle drie landen en extra klassen worden maar één keer doorberekend. Bovendien vereenvoudigt één registratie het beheer en vernieuwing van je merkrechten.
Kan ik mijn concurrent verbieden dezelfde merknaam te gebruiken in een klasse die ik niet heb geregistreerd? #
In principe niet, tenzij je kunt aantonen dat er verwarringsgevaar bestaat of sprake is van misbruik van je reputatie. Bij zeer bekende merken kan bescherming soms verder reiken dan de geregistreerde klassen, maar dit moet per geval juridisch worden beoordeeld en is geen automatisch recht.
Hoeveel tijd heb ik om te beslissen over extra klassen na mijn eerste merkregistratie? #
Er is geen tijdslimiet voor het aanvragen van aanvullende klassen, maar hoe langer je wacht, hoe groter het risico dat anderen dezelfde naam registreren. Idealiter breid je uit zodra concrete plannen ontstaan. Een prioriteitsrecht van zes maanden bestaat alleen bij internationale uitbreiding vanuit je eerste nationale aanvraag.
Moet ik verschillende logo's registreren als ik in meerdere klassen actief ben? #
Nee, één merkregistratie (woordmerk of beeldmerk) kan meerdere klassen dekken. Je hoeft dus niet per klasse een apart logo te registreren. Wel moet je bij significante wijzigingen van je logo een nieuwe registratie overwegen om actuele bescherming te behouden.
Wat zijn de gevolgen als ik per ongeluk in de verkeerde klasse heb geregistreerd? #
Een verkeerde classificatie betekent dat je geen bescherming hebt voor je werkelijke producten of diensten. Je kunt de klasse-indeling van een bestaande registratie niet wijzigen. De enige oplossing is een nieuwe aanvraag in de juiste klassen, waarbij je opnieuw alle kosten betaalt en mogelijk tegen nieuwe obstakels aanloopt.
